بازار ارز در شرایطی روز سهشنبه را آغاز کرد که معاملات دلار پس از جهش سنگین دیروز، نشانههایی از تلاش برای یافتن تعادل جدید را بروز داد.
به گزارش شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، بازار ارز هفته را در حالی آغاز کرد که دلار پس از جهش پرقدرت روز دوشنبه، امروز با نوسانی محدودتر معامله شد. دلار آزاد که دیروز از ۱۱۷ هزار و ۶۰۰ تومان آغاز کرده و تا ۱۱۹ هزار و ۱۰۰ تومان اوج گرفته بود، امروز معاملاتش را از همان ۱۱۹ هزار و ۱۰۰ تومان شروع کرد اما در ادامه روز با اصلاحی محدود، تا سطح ۱۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان پایین آمد. این نوسان هرچند ظاهراً کوچک است، اما در دل خود پیامی مهم دارد: بازار پس از یک جهش سنگین، اکنون در حال یافتن نقطه تعادل جدید است؛ تعادلی که مشخص نیست موقت باشد یا سکوی شروع موجی تازه. رفتار قیمت در دو روز اخیر نشان میدهد که مقاومت ۱۱۹ هزار تومان بهعنوان سقف جدید، حساسیت زیادی ایجاد کرده و فروشندگان و خریداران هر دو منتظر نشانهای برای مشخص شدن مسیر هستند.
شکاف تورمیِ انباشته و انتظاراتی که بازار را بالا میبرد
آنچه در روزهای اخیر دلار را به حرکت واداشته، قبل از هر چیز، «شکاف تورمی–ارزی» است؛ شکافی که طی ماههای گذشته آرامآرام انباشته شده و اکنون در قیمتها تخلیه میشود. براساس گزارش رسمی مرکز آمار، سطح عمومی قیمتها از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان آبانماه ۲۷ درصد رشد داشته، اما دلار آزاد در همین دوره تنها ۱۳ درصد افزایش یافته بود. این دو برابر بودنِ فاصله تورم نسبت به رشد ارز عملاً فشار پنهانی ایجاد کرده بود که اکنون در قالب جهشهای روزهای اخیر خود را نشان داده است. بسیاری از تحلیلگران این روند را نه «التهاب مقطعی» بلکه نوعی «بازگشت نرخ ارز به تعادل تورمی» میدانند؛ یعنی همان فرآیندی که معمولاً پس از دورههای ثبات ظاهری و سرکوب قیمت رخ میدهد.
در کنار این عامل بنیادی، انتظارات معاملهگران نیز وزن زیادی پیدا کرده است. رشد همزمان طلا و سکه، ثبت سقفهای جدید در بازار آبشده و افزایش تقاضای احتیاطی، نشانههایی است که از فعال شدن انتظارات تورمی حکایت دارد. معاملهگران خرد و حتی بخشی از بازیگران بزرگ، رفتار بازار را اینگونه تفسیر میکنند که دلار در حال هماهنگ شدن با متغیرهای واقعی اقتصاد است و در چنین شرایطی، هر شوک کوچک سیاسی یا اقتصادی میتواند موج خریدهای جدید را به راه بیندازد. از سوی دیگر، بازارساز در روزهای اخیر اگرچه عرضههایی داشته، اما ظاهراً حجم آن به اندازهای نبوده که بتواند روند صعودی را مهار کند. برخی فعالان اعتقاد دارند بانک مرکزی در این مقطع ترجیح داده بهجای مداخله سنگین، اجازه دهد بازار بخشی از این شکاف قیمتی را تخلیه کند؛ چرا که هرگونه تثبیت مصنوعی نرخ، تنها انرژی بیشتری برای جهشهای بعدی جمع میکند.
نااطمینانی ژئوپلیتیک و سایه سنگین روابط تهران و واشنگتن
در کنار عوامل اقتصادی، فضای سیاسی نیز نقش پررنگی در التهاب بازار ارز دارد. تحلیلهای تازه منتشرشده از سوی چهرههای بانفوذ حوزه سیاست خارجی آمریکا (از جمله دالیا داسا کی در موسسه رَند) نشان میدهد که روابط ایران و ایالات متحده وارد چرخهای از بیاعتمادی شده که خروج از آن در کوتاهمدت ممکن نیست. این تحلیلها تأکید میکنند که برجام از چشمانداز تصمیمسازان آمریکایی دورتر شده و واشنگتن احتمالاً مسیر «فشارهای هدفمند» و «تقویت همکاریهای امنیتی منطقهای» را دنبال خواهد کرد. چنین ارزیابیهایی، هرچند در ظاهر خبری تحلیلی هستند، اما در بازار ارز ایران بهسرعت تبدیل به «سیگنال بدبینی» میشوند و فعالان بازار آن را در قیمتگذاری خود لحاظ میکنند.
در همین حال، تهران دو هفته پرتردد دیپلماتیک را پشت سر گذاشته است؛ سفر وزیرخارجه ترکیه، گفتوگو با مقامات عربستان، تحرکات جدید در روابط با همسایگان و مذاکرات مرتبط با تسهیل تجاری و بانکی. این رفتوآمدها از یکسو پیام همکاری اقتصادی و افزایش تجارت را دارند، اما از سوی دیگر، بازار آنها را بیشتر بهعنوان تلاشی برای مدیریت فشارهای خارجی و مقابله با محدودیتهای مالی آمریکا تفسیر میکند. همزمانی سفر هاکان فیدان با اخبار مربوط به مسدودسازی برخی داراییهای ایرانی و تشدید فشارهای مالی واشنگتن، باعث شده فضای بازار بهجای آرامش، نوعی «هشدار پنهان» دریافت کند. تجربه تاریخی بازار ارز نیز این را تأیید میکند: دورههایی که فعالیت دیپلماتیک زیاد میشود، معمولاً بازار ارز آن را نشانهای از پیچیدگی محیط خارجی میبیند نه علامت گشایش فوری.
تثبیت، جهش یا اصلاح؟
برای پیشبینی مسیر دلار در روزهای پیشِ رو باید چند متغیر کلیدی را کنار هم گذاشت: شکاف تورمیِ انباشته، تقاضای فصلی، ریسکهای سیاسی و میزان مداخله بازارساز. با توجه به این عوامل، محتملترین سناریو ادامه نوسان در محدوده ۱۱۸ تا ۱۱۹ هزار تومان با تمایل به تست دوباره مقاومت ۱۱۹ هزار و سپس ۱۲۰ هزار تومان است. اگر بازارساز عرضه قابلتوجهی انجام دهد یا خبر مثبتی از حوزه سیاست خارجی منتشر شود، امکان اصلاح و بازگشت نرخ تا محدوده ۱۱۷ تا ۱۱۷,۵۰۰ تومان وجود دارد؛ محدودهای که در تحلیلها بهعنوان حمایت معتبر شناخته میشود. اما اگر شوک سیاسی جدید یا موج انتظارات تورمی تشدید شود، شکست مقاومت ۱۲۰ هزار تومان و حرکت به سمت سطوح بالاتر در کوتاهمدت دور از ذهن نیست.
بازار ارز در نقطه حساسی ایستاده است: نه آنقدر آرام است که بتوان از ثبات سخن گفت، و نه آنقدر ملتهب که بتوان جهشهای چند ده هزار تومانی پیشبینی کرد. اما یک نکته روشن است؛ دلار وارد فازی شده که در آن هر خبر، هر سیگنال و هر تغییر کوچک در انتظارات میتواند نقشی تعیینکننده داشته باشد. مسیر پیشِ رو بیش از هر زمان دیگری به بازی همزمان اقتصاد و سیاست گره خورده؛ مسیری که معاملهگران را وادار میکند با احتیاط بیشتر و نگاه دقیقتر به سطوح حساس، آینده را رصد کنند.